Sức khỏe được hình thành và duy trì thông qua chăm sóc, dự phòng và sự tham gia tích cực của mỗi cá nhân trong cộng đồng
Nhân dịp Ngày Sức khỏe Thế giới và Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4, việc nhắc đến dưỡng sinh là rất phù hợp với thông điệp “Chủ động phòng bệnh – Vì một Việt Nam khỏe mạnh”.Đây là phương pháp giúp phòng bệnh từ sớm, tăng cường sức đề kháng và nâng caochất lượng cuộc sống.
DƯỠNG SINH – GIÁ TRỊ BỀN VỮNG CỦA Y HỌC CỔ TRUYỀN TRONG PHÒNG BỆNH, CHỮA BỆNH HIỆN NAY
Trong bối cảnh mô hình bệnh tật đang chuyển mạnh sang các bệnh không lây nhiễm, già hóa dân số, áp lực tâm lý và lối sống tĩnh tại ngày càng gia tăng, phương pháp dưỡng sinh của y học cổ truyền càng cho thấy giá trị thiết thực.Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị đã đặt sức khỏe nhân dân ở vị trí ưu tiên, xác định người dân là chủ thể trung tâm, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đề cao phòng bệnh, xây dựng lối sống lành mạnh và hình thành văn hóa sức khỏe trong toàn xã hội.
Về đại cương, dưỡng sinh là phương pháp tự chăm sóc và tự rèn luyện sức khỏe một cách chủ động, toàn diện, dựa trên nguyên lý điều hòa thân – tâm – hơi thở – vận động – nghỉ ngơi của Y học cổ truyền. Mục tiêu cốt lõi của dưỡng sinh là giữ cân bằng âm dương - nuôi dưỡng chính khí - điều hòa khí huyết - nâng cao khả năng thích ứng của cơ thể trước tác động của môi trường và tuổi tác.Vì vậy, dưỡng sinh không chỉ là vài động tác vận động đơn lẻ, mà là một nếp sống khoa học, có kỷ luật, hướng con người tới trạng thái sống điều độ, an hòa và bềnvững hơn.
Tác dụng nổi bật của dưỡng sinh là nâng cao thể lực, cải thiện tinh thần,hỗ trợ giấc ngủ, tăng khả năng thăng bằng, duy trì sự dẻo dai và góp phần phòng ngừa, quản lý các bệnh mạn tính. Từ góc độ khoa học sức khỏe hiện đại, Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định hoạt động thể lực thường xuyên giúp phòng và hỗ trợ kiểm soát nhiều bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư;đồng thời làm giảm triệu chứng lo âu, trầm cảm, cải thiện sức khỏe não bộ và cải thiện chất lượng sống. Với đặc điểm vận động nhẹ nhàng, điều hòa nhịp thở, phù hợp nhiều lứa tuổi, dưỡng sinh có thể xem là một hình thức thực hành rất gần với định hướng hoạt động thể lực lành mạnh, đặc biệt hữu ích cho người caotuổi, người bệnh mạn tính và người đang trong giai đoạn phục hồi chức năng.
Trong thực hành lâm sàng hiện nay, dưỡng sinh ngày càng được nhìn nhận đúng hơn như một biện pháp hỗ trợ điều trị và phục hồi có giá trị. Giá trị của dưỡng sinh trong thực tiễn hiện nay còn nằm ở tính an toàn, chi phí thấp, dễ phổ biến và có thể triển khai rộng tại cộng đồng. Khí công dưỡng sinh thường được kết hợp cùng châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt và các phương pháp không dùng thuốc khác để hỗ trợ điều trị bệnh lý cơ xương khớp, rối loạn dẫn truyền thần kinh, di chứng tai biến mạch máu não, đau dây thần kinh và nhiều trạng thái suy giảm chức năng sau bệnh. Trong điều kiện hệ thống y tế đang cần tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý bệnh mạn tính lâu dài, dưỡng sinh chính là cầu nối hiệu quả giữa phòng bệnh chủ động, phục hồi chức năng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, cần khẳng định rõ: dưỡng sinh không thay thế điều trị chuyên khoa, mà là một biện pháp hỗ trợ có giá trị, góp phần làm cho điều trị toàn diện hơn và bền vững hơn.
Đặc biệt, trong Nghị quyết 72-NQ/TW có nêu rất rõ để phát huy mạnh mẽ phương pháp dưỡng sinh trong giai đoạn mới là chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; xác định đúng vị thế của y tế dự phòng, y tế cơ sở và y học cổ truyền; đồng thời nhấn mạnh nhiệm vụ kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại trong phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh và phổ biến kiến thức, kỹ thuật y học cổ truyền đến cộng đồng. Đây chính là cơ sở chính trị và thực tiễn rất quan trọng để phương pháp dưỡng sinh được đưa vào cộng đồng sâu rộng hơn.
Có thể khẳng định, Dưỡng sinh là một giá trị đặc sắc của y học cổ truyền Việt Nam: giản dị nhưng sâu sắc, ít tốn kém nhưng hiệu quả lâu dài, phù hợp với xu thế y học hiện đại là lấy người bệnh làm trung tâm, lấy phòng bệnh làm gốc và lấy chất lượng sống làm mục tiêu, đóng góp thiết thực vào ba mục tiêu lớn:
· Thứ nhất, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật thông qua dự phòng chủ động và thay đổi hành vi sức khỏe.
· Thứ hai, hỗ trợ quản lý bệnh mạn tính và phục hồi chức năng tại cộng đồng, qua đó giảm áp lực không cần thiết lên tuyến điều trị chuyên sâu.
· Thứ ba, bảo tồn và phát huy một giá trị đặc sắc của y học cổ truyền Việt Nam trong sự kết hợp hài hòa với y học hiện đại..
Phát huy dưỡng sinh hôm nay không chỉ là bảo tồn một phương pháp cổ truyền, mà còn là góp phần xây dựng một xã hội khỏe mạnh hơn, chủ động hơn và nhân văn hơn đúng tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Một số hình ảnh về các động tác tập dưỡng sinh
